In feestzalen en stadhuizen wenst de maatschappelijke elite elkaar dezer dagen weer alle goeds. Sapjes, hapjes, handjes. De gastheer speecht over integriteit. Gelukwensen over en weer. En: ‘Wat ga jij dit jaar doen met duurzaamheid?’ Of: ‘Wat moet ik met winterbanden als ze al bij de eerste de beste sneeuwvlok strooien?’ Voor mij deze week geen ge-netwerk meer.
In het dashboardkastje wordt mijn iPod-elite geselecteerd en feilloos de boxen ingestuurd. Na alle sentimentele retro van de eindejaarslijsten is het een verademing om weer in deze eeuw terug te zijn. Ik vind dit een prachttijd. West-Vlaamse dialect-rappers, indiefolk met Kaukasische roots en piepjonge Engelse soul-diva’s zijn niet alleen acceptabel maar ook hoogst adorabel.
In het Bonnefantenmuseum zien we de rock-elite door de ogen van Elizabeth Peyton. Haar portretten zijn net geschilderde snapshots. Kleurrijk van setting, trefzeker van lijn en schijnbaar achteloos van kadrering. We zijn er met onze zoon van 13. Zelfs hij – die Kurt, Liam of Patti niet kent – komt ogen tekort. Een cultuur-chroniqueur als Peyton zou ieder land zich wensen.
In de huiskamer kiezen we voor de huisvrouwen-elite van ‘Annie M.G.‘ In de eerste aflevering zien we een glimp van klasse. Het quasi-lichtvoetige multi-talent van onze nationale knuffelschrijfster is verbeeld in een kaleidoscopische mix van heden, verleden, fantasie, Polygoon en musical. Na twintig jaar krijgt ‘The Singing Detective’ eindelijk een Nederlandse variant.
In kunstcentrum Kumulus ligt een boekje van de bestuurlijke elite. Zware ware woorden: ‘Cultuurparticipatie reikt burgers belangrijke competenties aan zoals interpretatievermogen, zeggingskracht, creativiteit en lef’. ‘Kennismaken, leren en doen. De trits van cultuurparticipatie.’ En: ‘Maastricht steekt extra energie in cultuurparticipatie.’ Wie is er het eerst in 2018?
In essentie heeft wethouder Jean Jacobs groot gelijk: cultuur is van de hele stad. Dus met een radicale keuze voor cultuur wordt een stad merkbaar alerter en komt ze in beweging. Breng cultuur dus op straat, zet het online, toeter het rond en maak het gratis. Want dat is ook deze eeuw: de eindwinnaar is niet de bezitter van kennis, maar degene die de toegang verschaft.
Klinkt dat ouderwets-solidair? So what! Dit Peyton-portret van Al Gore heet niet voor niets ‘Democrats are more beautiful’:
door Martijn Kagenaar
6 Comments »
Januari – Verrassing. Tijdens Obama’s inauguratie trekt PechaKucha #1 ruim 200 bezoekers. PechaKucha = 100% Doe-Het-Zelf en dus ben ik ook kaartjesscheurder en spreekstalmeester. Een nieuwe ervaring. En leuk bovendien.
Februari – Toekomst. Overtollige klimkilo’s moeten eraf: tot Pasen geen alcohol… De fietstraining hervatten fietsmaat Jorg en ik met een barre tocht naar Baraque Michel – met 694 meter het hoogste punt van België. Intussen schrijven we de vingers blauw aan visies voor nieuwe gebiedsontwikkelingen.
Maart – Erkenning. Hoog bezoek tijdens PechaKucha #2: creative city guru Charles Landry, gedeputeerde Wolfs en burgemeester Leers. De nieuwe publicatiereeks voor WML oogst lof en VVV Maastricht geeft opdracht voor een nieuw stadspromotieconcept.
April – Genot. We ontdekken hoe fabelachtig je kunt fietsen in de vallei van de Ourthe. Op de ochtend van Luik-Bastenaken-Luik bestijgen we de Côte de la Redoute, aangemoedigd door vroege tifosi. Weer een beroemde klim afgevinkt. Amstel Gold Race: 150 km tegen 26,7 km/u.
Mei – Vragen. Na een uitzonderlijk 2008 en een hoopgevend eerste kwartaal wordt het in het tweede kwartaal toch lastig. Wat nu? Nieuwe diensten? 20% korting op alle rode logo’s? Alle ballen op de Aanbestedingskalender? Steven Rooks Classic: 160 km tegen 26,8 km/u.
Juni – Maatschappelijk. Oei, wat zijn we betrokken deze maand: Kunsttour, PechaKucha #3, Fietsen tegen ALS, buurtfeest voor Sierra Leone. Ook maatschappelijke opdrachten van de Provincie. Gelukkig biedt Pinkpop zich aan als pretentieloze vluchtheuvel: Franz Ferdinand, Placebo, Elbow, Noisettes en voor sommigen zelfs een massage:
Juli – Nieuwe pistes. De start van drie maanden participerende observatie op Twitter en Facebook. Ondanks dat gekwetter gaan alle fietsrecords aan diggelen. Om half 6 uit de veren: grenzen verleggen! Hoogtepunt is het beruchte Stavelot-trio Stockeu, Wanneranval en Thier de Coo. Laat die Italiaanse vakantiehellingen maar komen!
Augustus – Ontluistering. Halverwege Monte Mottarone aan het Lago Maggiore dwingt de man met de hamer me op de knieën. En een week later schrap ik in Toscane de klim naar Volterra. Als pleister op de wonde ontmoet ik de vader van campionissimo Paolo Bettini. Na een tocht naar Nijmegen met mijn zoon Willem gaat mijn fiets een tijd de schuur in.
September – Kansen. Het schooljaar begint met drie nieuwe onderwijsklanten: Gilde Opleidingen, Hotelschool Maastricht en de Maastricht Life & Sciences Campus. Ook geweldig mooi: de nieuwe Muse.
Oktober – Keuzes. Het pitchvirus vertoont inmiddels Mexicaanse verschijnselen en Zuiderlicht besluit zich te vaccineren. Wim Ortjens start Kwitter en ik stop met richtingloos kwetteren. Wat hebben we gelachen om de lef van Vojislav Miljanovic en Erol Öztan: wéér full house bij PechaKucha #4.
November – Inspiratie. We laven ons aan ideeën van architectenbureau MVRDV, filosoof-schrijver Govert Derix, interieurontwerper Maurice Mentjens, Maankwartier-bedenker Michel Huisman, Tinker-imagineers en zonnepionier Gosse Boxhoorn. Ook stappen we weer (voorzichtig) op de fiets.
December – Balans. 2009 zat vol noviteiten. Is dat volgend jaar weer zo of wordt het een jaar van rustige concentratie en niet-aflatende toewijding?
door Martijn Kagenaar
Reageer »
Voor het eerst in jaren keek ik televisie op zondagochtend (het sneeuwde zó onbedaarlijk dat zelfs de fanatiekste fietser in mij dienst weigerde) en maakte ik op de valreep kennis met VPRO’s Vrije Geluiden. Deze allerlaatste uitzending bracht de première van de Nederlandse vertaling van Heinrich Heine’s gedichten op muziek van Robert Schumann. Prachtig. Heel nederig positioneerde vertaalvirtuoos Seth Gaaikema zijn werk als ‘toegepaste taalkunst’.
Tsja, toegepaste kunst, wat is dat eigenlijk? Aeneas, Pietà en Zauberflöte zijn allemaal geschapen ten nutte van anderen. Toegepaste kunst dus? En daarom minder tijdloos? Ach, wat maakt het uit? Deze week genoot ik van toegepaste kunst: creatief talent dat opbloeit ten gunste van ‘een ander’.
Als eerste genoot ik van de Maastrichtse fotograaf Kim Zwarts. Voor implementatiebureau PDM rondde hij een bijzonder project af. Geïnspireerd door hun nieuwe bedrijfsvisie vond hij een manier om Industrial excellence te verbeelden (PDM maakt complexe industrieën efficiënter en effectiever). Zwarts zonderde zich af op uitgestrekte productielocaties en zocht er de ‘geest van de plek’. Daarnaast portretteerde hij mensen die deze complexe installaties weten te beheersen – in een stijl die verwijst naar Richard Avedon. Zwarts’ indringende mens-/machine-portretten illustreren nu de verslagen van PDM-projecten in de staal-, farma- en voedingsindustrie.
Diezelfde zoektocht naar de ‘geest van de plek’ herkende ik op de overzichtsexpositie van interieurontwerper Maurice Mentjens in Centre Céramique.
In 2005, 2006 en 2007 won Mentjens een Dutch Design Award en nu is zijn werk zichtbaar in boek en stadsgalerij. Enthousiast werd hij toegezongen door Frame-hoofdredacteur Robert Thiemann, gedeputeerde Odile Wolfs en honderden genodigden. Maar eerder werd zijn talent erkend door zijn opdrachtgevers. En dat zijn niet alleen hippe winkels, maar ook multinationals en conferentieoorden. Zij spoorden hem aan om grenzen te verleggen. En daar werden ook zij zelf beter van. Want goede kunst heeft altijd nut.
door Martijn Kagenaar
3 Comments »
(1)
Mijn favoriete seizoen is begonnen. ’s Nachts kruipen we tegen elkaar, ’s ochtends krabben we autoruiten schoon en ’s middags nemen we vrij om te fietsen. Mooier dan afgelopen dinsdag bestaat niet: stralende zon, lichte vorst, weinig wind, velden vol rijp. Drie lagen kleding, overschoenen, warm water in de bidon en… rijden! Op mijn korte trainingsrondje vanuit Kasen langs Moorveld, Catsop, Beek, Spaubeek, Schimmert, Raar en Schietecoven zag ik dit bijzondere schouwspel weer terug:
Tussen DSM en het plateau van Schimmert leven we tussen chemische dynamiek en glooiende gastvrijheid. Maandag hoorde ik van kenners dat zulke gebieden goud in handen hebben. Want op de Mercer-index voor leefkwaliteit scoren niet de usual suspects New York, Barcelona of Sydney, maar juist truttig-trendy steden als Wenen, Zürich en Vancouver. We willen rust én rumoer. Hi-tech én hi-touch. In Beieren bezingen ze hun ‘Laptop und Lederhosen’ (bij Mercer staat München op 7). En wij, wij leven tussen stoom en stilte.
Lurkend aan mijn ijzige bidon schoot me het dubbele plezier van Robert Palmer te binnen:
Fast and slow yeah – the best of both worlds.
Double fun.
I’d like to now propose a toast to the best of both worlds.
(2)
Die toast gaan we de komende weken uitbrengen tijdens Een winterse vertelling.
(foto: Hugo Thomassen)
Guido Wevers schreef deze kerstproductie en ook hij belooft ons best of both worlds: ‘Het is een voorstelling die tot vreugde en tot woede stemt.’ Een avondvullende show, waarin tekst, muziek en video één geheel zijn. Met muziek van Bach via Jimi Hendrix en kerstklassiekers naar Johnny Holiday. Samengesteld met de jonge Poolse muzikant Mateusz Kwiatkowski, in een decor van videokunstenaars Pieterjan Ginckels en Julian Friedauer. Zelfs voor zanger Roderik Povel wordt het best of both worlds: ‘Ik ben een hoge bariton en zing nu een alt-partij uit het Weinachtsoratorium. Dat wordt spannend.’ Met als klap op de vuurpijl elke avond: een Special Guest. Jauchzet! Frohlocket!
Mikos Pieters – de marketingman van het Theater aan het Vrijthof – fluisterde mij vorige week al toe: ‘Als ik die Special Guest bekend maak, verkopen we onmiddellijk vier keer uit.’ Maar Guido Wevers houdt Mikos in het gareel. Hij wil niet dat men voor de Special Guest komt. Men moet naar zijn Theater komen voor de poging ‘… om in de donkere dagen voor kerst bij elkaar te komen. Luchtig, licht, soms ernstig, soms boos. Mensen hebben in deze tijd behoefte dichter bij elkaar te kruipen en daar is de avond voor bedoeld.’
En zo heb ik in mijn favoriete seizoen dus ook een zinvolle bestemming voor de avonden.
door Martijn Kagenaar
1 Comment »
Onze diersoort heeft een genetisch bepaalde drang om zichzelf te ontwikkelen. Als niet ooit die eerste primaat rechtop was gaan lopen, hadden we nooit het stenen tijdperk gehaald (etc. etc.). Of, iets actueler: wie beweert nu nog steeds dat computers alleen geschikt zijn voor snelle wetenschappelijke berekeningen?
Overal geldt het Olympische credo “Citius, altius, fortius” (sneller, hoger, sterker). En ja, ook ondernemers en ontwerpers willen zichzelf ontwikkelen. Zichzelf verbeteren, nieuwe hoogtes verkennen, door barrières heen gaan.
Ontwerpbureaus kunnen dan doen door de lat hoger te leggen of door voor meer opdrachtgevers te gaan werken. Verdiepen (een nieuw lettertype, een widget in plaats van een kerstkaart of pinhole fotografie in een kerstgeschenk)? Of verbreden (nu ook een accountantskantoor, tandenborstelfabriek of C2C-uitvaartonderneming)?
Sommigen zoeken verbreding, houden daartoe de Aanbestedingskalender nauwlettend in de gaten en geven gas op elke kans op een nieuwe klant. Niet geschoten, altijd mis. Anderen kiezen er voor om hun ‘overtollige’ energie en creativiteit te investeren in de verdieping van hun werk. Kort door de bocht: ze winnen liever een prijs met werk voor een betrokken klant dan een pitch van een onbekende organisatie. Gedeelde vreugd is dubbele vreugd: een prijs win je samen, een pitch win je alleen.
Gisteren zagen wij een treffend bewijs van de tweede strategie. Zuiderlicht won een Red Dot Design Award voor de nieuwe huisstijl van Theater aan het Vrijthof. Die huisstijl hebben we ontwikkeld op ons eigen initiatief. Omdat we het Theater een warm hart toedragen, zeker in zijn rol als duvelstoejager van het project “Maastricht Culturele Hoofdstad 2018″.
Dat cadeautje boordevol energie en kwaliteit werd niet alleen gehonoreerd met een internationale prijs, maar ook met een cadeau van de klant (een gedicht van Wiel Kusters). Tijdens de overhandiging van dat gedicht ontstond het idee om de prijsuitreiking samen te vieren. Op initiatief van het Theater zijn we gisteren met het personeel van beide bedrijven samen op cultuurtocht gegaan door de Euregio. ‘s Ochtends bezochten we het werelderfgoed van de schitterend herontwikkelde kolenmijn Zollverein in Essen (ooit de grootste van Duitsland).
’s Middags wandelden we door het kunstlandschap op Musee Insel Hombroich.
In de week na Sinterklaas bleek de zak nog boordevol surprises te zitten: de adviseur leerde de dromen van de dansprogrammeur kennen; de kaartjesverkoper sprak met de ontwerper over de beschikbare ruimte op een strook papier; en de web developer vergaapte zich aan het technisch vernuft van de toneelmeester. De komende jaren zal de communicatie van het Theater verder aan kracht en betekenis gaan winnen. Wis en drie! Geen gedoe met facturen en moeilijk-moeilijk-meerwerk, maar wel wederzijdse cadeautjes.
Voortaan weet ik het zeker: liever een prijs dan een pitch!
door Martijn Kagenaar
5 Comments »
0111 – Na drie maanden participerende observatie staak ik mijn gekwetter op Twitter. Een mooi medium, maar niet voor mij. Wim Ortjens stelt voor om Kwitter op te richten. Geestig.
0211 – Collega’s Bert en Ruud presenteren met veel plezier en overtuigingskracht nieuwe huisstijlen voor Hotelschool Maastricht en Maastricht Life & Science Campus. Al dat moois wordt komend voorjaar zichtbaar.
0411 – Solar-pionier Gosse Boxhoorn spreekt onze LWV-studieclub toe. Iedereen krijgt er ‘nieuwe energie’ van. Een maand later kan ik hem al aan een energieklant koppelen.
0711 – In boekhandel De Tribune houdt Govert Derix met een bezwerende inleiding zijn nieuwe boek ‘Holofaust’ ten doop. ‘Holofaust’ is opgedragen aan Jean-Paul Toonen en zette ook mij al aan tot een wilde dagdroom.
1211 – Het ‘best kept secret’ in Belgisch Limburg is misschien wel Tribù in Zutendaal. Wij helpen dit bedrijf met zijn prachtige minimalistische buitenmeubels aan een nieuwe positionering.
1311 – Leve de vrijdagdrukte op A2 en A50! Op en neer naar een acquisitiegesprek in Arnhem kan ik een Marathoninterview uit 1986 integraal beluisteren: Ischa Meijer voelt Freek de Jonge vijf uur lang liefdevol en soms adembenemend aan de tand (podcast).
1411 – Vandaag overnacht ons gezin voor de eerste keer op 4 verschillende plaatsen. Zou de volgende gelegenheid weer 10 jaar op zich laten wachten?
2011 – Een leuk verzoek uit onverwachte hoek: Zuiderlichts Zijlijn-blogs staan voortaan ook op de portal van Zuid-Limburg, om en om met die van collega Marcel van der Heyden.
2111 – Leve de opwarming van de aarde! Op het OLV-plein waan je je vanavond in Rome. Nadat Marielle en ik hebben genoten bij Gio’s Cucina Casalinga nippen we tot diep in de avond aan grappa en amaretto op het terras van De Comedie. Beautiful people flaneren voorbij door zwoele novemberregen.
2111 – Ook ontwerpers kennen het Droste-effect: prijzen willen winnen inspireert tot prijzen willen winnen! Het jonge ontwerpbureau Homo Ludens (Maastricht, gemiddelde leeftijd 24) wint de prijs voor het Best Verzorgde Jaarverslag met hun inzending VPRO-jaarverslag 2008. Titel: ‘Wie niet waagt, die niet wint’.
2311 – In de regionale krant verschijnt een sympathiek stukje over ‘Beautiful design from the land of the Zachte G’: designwebshop Dutch but not from Holland timmert aan de weg.
2511 – Guido Wevers presenteert zijn plannen voor Maastricht Culturele Hoofdstad van Europa. We toverden zijn website VIA2018 + event-aankleding in 3 dagen tevoorschijn.
2711 – We winnen de pitch voor de corporate identity van het Maankwartier in Heerlen. Die wordt op 15 december openbaar gemaakt door Michel Huisman.
3011 – We doen dus minder in meer tijd. Zó ziet een baard van twee weken er dan uit:
door Martijn Kagenaar
Reageer »
Herken je de uitspraak “We moeten meer doen voor minder poen”? Lees dan gauw verder, want de redding is nabij.
Op zichzelf is deze ontwikkeling helemaal niet zo erg. Want zeg nou zelf, hoe slecht had jij het in 2007? Dat viel best mee, toch? Maar als je je huidige financiële situatie vergelijkt met die in 2008, ja dan lijkt het wel een drama. Een beetje nederigheid op zijn tijd kan heus geen kwaad. Gewoon weer flink je best doen. (Ook zoiets geks – je hoort nu vaak dat “We ons weer echt op de klant richten”. Heb je dan niet de neiging om te vragen “Waar waren jullie daarvoor dan mee bezig?”).
Enfin, gelukkig wordt al dat noeste werken fiks gefaciliteerd door nieuwe technologie. Met de iPhone in de hand kunnen we ‘anytime, any place, anywhere’ onze mails checken, onverwachte files omzeilen of aandelen verhandelen. Wat een tijdwinst! Zo kunnen we ook ‘anytime, any place, anywhere’ onze ‘status’ bijwerken op Facebook, meepraten over de lingeriesetjes van Yolanthe of grimlachen om de nieuwste Fokke & Sukke. Niksen in de wachtkamer was nog nooit zo efficiënt. “Wacht dokter, ik kom, nog even dit filmpje op YouTube posten!”
De technologie faciliteert al dit zalige multi-tasken niet alleen. Zij zet ons ook aan tot zulk gedrag. Nu is niet iedereen even snel weg met al die foefjes. Nieuwe problemen, nieuwe markten, nieuwe kansen. En dus ook: nieuwe lifestyles. We zien het ‘life hacken’ driftig oprukken: MEER DOEN IN MINDER TIJD! Wow. Wie wil dat niet? Er verschijnen boekjes en cursussen over hoe je LinkedIn moet gebruiken. Sterker nog, hoe je met sociale media je omzet verhoogt. “Hoe ik gelukkig werd in 10 blogs.” Er kan zó veel.
Maar zo links en rechts gaan er ook mensen gebukt onder de nieuwe verwachtingen. “Ik heb je die mail 5 minuten geleden al gestuurd!” of “O, je hebt mijn blog dus nog niet gelezen deze week”. Coaches hebben het drukker dan ooit om mensen ‘in hun kracht te zetten’. En zo zien we nieuwe goeroes opstaan die bijvoorbeeld servant leadership prediken: laat anderen groeien, dat kost jezelf minder inspanning (Johan Cruijff noemde dat al ‘laat de bal het werk doen’). Anderen werken zich wekelijks een paar dagdelen in het zweet in bedompte zumba-, salsa- of body balance-zaaltjes.
We gebruiken veel energie om de balans in evenwicht te krijgen. Maar zijn er ook mensen die gewoon minder doen? Die durven toegeven aan hun luiheid? Die ‘anytime, any place, anywhere’ onderuit durven zakken met een glas Martini? Of hun baard eens een tijdje laten staan? Want wie zich niet scheert, heeft per week een uur extra vrije tijd. Op jaarbasis is dat ruim een week extra vakantie! Gratis en voor niks.
door Martijn Kagenaar
14 Comments »
In zijn nieuwe boek ‘Holofaust’ schrijft Govert Derix: “We wisten namelijk al hoe laat het is. Eén voor twaalf. Of nog later. En toch deden we niets.”
Zo. Die zit. Terwijl we denken dat we op open innovatie-campussen relevante ideeën bedenken, moeten we eigenlijk als een haas aan de bak om de wereld te redden. Want de klokt tikt onverbiddelijk door. Gelukkig is Derix niet zonder hoop, want: “Niets is zo beloftevol als een waarachtige creatieve klasse die de koers van onze planeet over een compleet andere boeg gooit.” In zijn slotverhaal zet hij de deur daartoe open voor ‘verticale’ inspiratie (lees ook Jean-Paul Toonens ‘Pact met de Duivel’).
Je kent vast wel het gevoel dat een verhaal je tegelijk optimistisch en pessimistisch stemt. Omdat het je doet geloven in een Mooie Toekomst maar ook doet beseffen dat de Rauwe Werkelijkheid daar nog zo ver van verwijderd is. Holofaust bundelt zulke verhalen. Op vergelijkbare wijze werd ik onlangs geraakt door Gosse Boxhoorn, voorheen directeur ‘nieuwe energie’ bij Shell en oprichter van het succesvolle Solland Solar. Boxhoorn investeert nu in de silicium-fabriek TSM die binnenkort van start gaat in Sittard-Geleen. Hij confronteerde onze LWV-studieclub Maastricht II met enkele doodsimpele feiten:
- De wereldvraag naar energie zal deze eeuw verdrievoudigen
- De zon levert jaarlijks 10.000 maal de huidige wereldvraag naar energie
- De zon is van niemand (en houdt ons onafhankelijk van Poetin en ondemocratische sjeiks)
- De zon raakt de komende duizenden jaren niet uitgeput
- Zonne-energie is over 10 jaar even duur als stroom van het lichtnet
Het is dus simpel: we ontkomen er niet aan om onvoorwaardelijk in te zetten op zonne-energie. Toch is er een probleem: Den Haag ontwikkelt op dit terrein geen beleid, laat staan projecten. Limburg doet dat al wel een tijdje. In het ‘nieuwe energie‘-cluster van Parkstad wemelt het van de initiatieven. Helaas lijken die onder te sneeuwen door recent politiek partijgekissebis.
Dat vraagt dus om een heldhaftig initiatief van Derix’ ‘waarachtige creatieve klasse’. In mijn Holofaust-fantasie loopt kunstenaar Michel Huisman voorop. Naar zijn ontwerp verandert in Heerlen de verpauperde stationsomgeving in een spectaculair nieuw stadsdeel, het Maankwartier:
Heerlen ontleent terecht veel hernieuwde trots aan dat Maankwartier. Maar het blijven stenen. Die geven geen energie. Daarom schaart zich een techneut achter de kunstenaar. De techneut zorgt er voor dat het Maankwartier het eerste stationsgebied is dat volledig functioneert op zonne-energie. Met dank aan de filosoof voor zijn beslissende scheut verticale inspiratie. En is die dan afkomstig van de zon of van de maan?
door Martijn Kagenaar
11 Comments »
Deze week vier ik mijn eigen jubileum. Ik ben nu 12½ jaar aan het Limburgeren. Ons Nijmeegse importgezin woonde van zomer 1973 tot herfst 1979 in Maastricht. 6¼ jaar geleden verhuisde ik met mijn eigen gezin vanuit Westzaan naar de buurtschap Kasen bij Bunde.
Je kunt me dus gerust ervaringsdeskundig noemen op het terrein van inburgeren in Zuid-Limburg. Al wijkt het perspectief van een lagere schooljongen natuurlijk wel af van dat van een vader. Maar toch, een pretentieloze vergelijking… waarom niet? Hoe verliep dat Limburgeren, toen en nu?
Ooms en tantes die hier carnaval kwamen vieren, werden wakker in een vreemde wereld: ze moesten het stellen zonder Deurzakkers of André van Duin. De Karnevalsleedsjes kwamen en komen van eigen bodem: ‘Boe kriege veer e pèlske?’ Ook het uiterlijk vertoon was nieuw. Als communicantje stond ik in bermuda & polo tussen tientallen sjoen Kemunie-pèkskes. Het leken wel bruidspaartjes. Intussen schaamde ik me dood in mijn calvinistisch-korte broek. Als Mestreechter Kräölke zong ik backing vocals op Johnny Blenco’s ‘Keersmès roond de Vriethof’
en liep ik mee in de Heiligdomsvaart van 1976:
Wie wil Limburgeren, kon en kan niet om de kleur- en geurrijke tradities heen. Die geven de regio haar bijzondere culturele identiteit. Ook gebleven is de grote gemeenschapszin. Nooit eerder was ik lid van zoveel clubs en clubjes.
Dialect spreken was dertig jaar geleden verplicht. Deed je dat niet, dan was een sociaal isolement je deel. Al snel dreef ik mijn ouders tot wanhoop: ‘Mam, boe is mie sjerrep?’ Mijn roots hield ik liefst verborgen: ‘Stel dat ze me ontmaskeren als Hollender’. Ik was niet de enige. Jarenlang voetbalde ik ‘in het Maastrichts’ met klasgenoot Jeroen. Totdat zijn moeder hem eens binnenriep. Jeroen werd donkerpaars: hij was er zelf ook één! Nu is die dialectplicht verdwenen. Mijn kinderen beheersen het Bungs alleen passief en dat brengt ze allerminst in een sociaal isolement. De nieuwe regiotaal is Engels: op Maastricht University (‘Leading in Learning!’), tijdens bijeenkomsten (Maastricht debates, PechaKucha) en op de TEFAF.
Als voetbaljochie zweefde ik van geluk toen ik in 1978 us MVV’ke in de oude Geusselt zag winnen van het Ajax van Krol, Lerby, Arnesen en Tahamata. (Toen nog) Bertje van Marwijk c.s. wonnen sensationeel met 1-0! Maar waar men in Nijmegen al sinds 1983 ronkt over de 2-0 bij rust tegen Barcelona (eindstand 2-3…), kom ik deze grootse MVV-zege niet tegen in de Canon van Maastricht. We juichten met de handen in de zakken.
Gouverneur Frissen noemt dat ‘schuchterheid’. Maar die eigenschap is mondjesmaat aan het verdwijnen. Het ondernemende élan dat ik hier bij terugkomst voelde bracht me op het idee om succesvolle inspirators als Pierre Boels, Camille Oostwegel en Paul Rutten te portretteren. De Provincie reageerde direct enthousiast: ‘Ja, want het glas is halfvol!’ En zo is het. We bouwen drie campussen, pionieren in zonne-energie, boren een unieke dubbeldeks tunnel en worden als Maastricht Region in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa.
Een groot verschil met dertig jaar terug: de culturele eigenheid is gebleven, maar de blik is naar buiten gericht.
door Martijn Kagenaar
7 Comments »
Frans Pollux noemde het web laatst een ‘uitroeptekenparadijs’. Dat vind ik een heel mooi woord. Bovendien maakte dit woord mij duidelijk dat wel méér mensen de inflatie van dit leesteken met lede ogen aanzien. Ja mensen, pas op! Het uitroepteken raakt sleets!
Is dit nou relevant voor communicatiemensen? Zeker en vast. In ‘Alles over leestekens’ schreef tekstadviseur P.J. van der Horst in 1997: “We gebruiken een uitroepteken in de volgende gevallen:
- Na een uitroep: Au! Help!
- Om nadruk te leggen: Ik heb het toch gezegd!
- Midden in de zin, om nadruk, verbazing of ironie uit te drukken: Hij had alles (!) verspeeld.”
Van der Horst waarschuwde met vooruitziende blik: “Wees in zakelijke teksten zuinig met uitroeptekens. […] ze geven in het algemeen een emotionele toestand van de schrijver weer die beter op een andere manier geuit kan worden. […] Ze maken de boodschap niet duidelijker.”
Om dat laatste is het mij natuurlijk te doen: boodschappen mogen niet verloren gaan. Ons motto is dan ook ‘eerst richten, dan schieten’. Voordat we een concept ontwikkelen, verkleinen we eerst het zoekgebied. Dat lijkt degelijk en saai. Wil een creatief niet het liefst carte blanche? Neen, onze klanten schakelen ons in omdat ze een doel hebben. En daarom concentreren wij ons eerst op de boodschap. We stellen ons een tijdje op als een ‘kritische vriend’. Dan vragen we bijvoorbeeld: “Stel dat uw organisatie er niet was: wat dan?” Dat is geen dure vorm van tijd rekken maar bespaart veel misverstanden en dus ook geld. Zo voorkom je dat opdrachtgevers zeggen dat je ‘de plank helemaal misslaat’.
Die situatie verandert drastisch als je onmiddellijk en bijna ‘in het wild’ moet gaan creëren. In zo’n onzekere situatie ga je gemakshalve oneigenlijke belangstelling wekken. En daartoe kunnen creatieven graaien in een rijk gevulde trucendoos vol generieke grappen (Pearle) en coole gadgets (Heineken):
Helaas slagen die trucs niet altijd en blijft het vaak bij een halfslachtige greep naar losse grafische elementen. Om hierop toe te zien rukt hier bij tijd en wijle de Uitroeptekenpolitie uit. Die treedt rücksichtlos op tegen ieder zwaktebod en stuurt alle overbodige sterren, vaandels, neonkleuren, schaduwtjes, kadertjes, verloopjes, CHOCOLADELETTERS en uitroeptekens (!) terug naar de ontwerptafel. Want zulke trucs duiden er op dat er niet tot de kern is doorgedrongen. De doelgroep is doof noch blind. Die heeft geen uitroepteken nodig om je te kunnen zien of horen.
Die oude typemachine was dus zo slecht nog niet. Daarop zat helemaal geen uitroepteken. Om dat teken te plaatsen moest je nog moeite doen: eerst een ‘ en daarna een . Nu is dat te makkelijk: SHIFT-1! Zo kan het uitroepteken willoos worden misbruikt. En dat gebeurt dus ook. Hulp! Politie!
door Martijn Kagenaar
7 Comments »
